fbpx

Khủng hoảng Chuỗi Cung Ứng khiến toàn cầu hóa chậm lại như thế nào?

Sự phát triển của Chuỗi cung ứng kết nối toàn cầu trong những khoảng 2 thập kỷ gần đây chính là kết quả của quá trình toàn cầu hóa. Động lực chính của nó là sự tích hợp của sản xuất trong nước và xuyên biên giới, cùng với sự mong đợi về tính đa dạng và được đáp ứng ngay lập tức của người tiêu dùng. Song, mô hình Chuỗi cung ứng luôn được ca ngợi này đã bị đứt gãy. Cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng 2021 này cho thấy xu hướng thụt lùi của toàn cầu hóa, giống với cuộc khủng hoảng Tài chính toàn cầu năm 2008-2009.

Bài viết dựa theo các phân tích của các chuyên gia từ The Wall Street Journal (www.wsj.com) 21 Oct 2021, phân tích các yếu tố chính tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu nhằm giúp người đọc hiểu được nguyên nhân gốc và gợi ý các cách thức phản ứng phù hợp.

Hai thập kỷ trước, các nhà đầu tư và chủ ngân hàng đã cho rằng tín dụng sẽ luôn có sẵn ở một mức giá nào đó và xây dựng toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp xung quanh tiền đề đó. Kết quả là một hệ thống tài chính được kết nối chặt chẽ với nhau và cho vay ký quỹ ở mức lãi suất siêu thấp. Trong khi đó, nghệ thuật quản lý đã lên tới trình độ rất cao. Các doanh nghiệp đã áp dụng hình thức thuê ngoài và gia công, tiết giảm hàng tồn kho theo mô hình Just In Time (JIT) và mô hình tách thiết kế ra khỏi sản xuất cùng nhiều kỹ thuật quản trị logistics và chuỗi cung ứng khác. Sản xuất toàn cầu đã trở nên tích hợp ở mức cao và cực kỳ hiệu quả.

Khủng hoảng chuỗi cung ứng 2021

Ngày nay, các công ty và chính phủ đang phải đối mặt với nguy cơ phụ thuộc vào các nhà cung cấp ở xa và việc không có hệ thống giảm rủi ro trong các liên kết quan trọng, từ vận chuyển hàng hóa bằng đường biển đến truyền tải điện. Ví dụ trong ngành điện tử, có hơn 50 điểm trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu, nhưng có một khu vực nắm giữ hơn 65% thị phần, theo báo cáo của Boston Consulting Group và Hiệp hội Công nghiệp Chất bán dẫn. Đây là những điểm đứt gãy tiềm ẩn có thể bị gián đoạn do thiên tai, cơ sở hạ tầng ngừng hoạt động hoặc xung đột quốc tế.

Những yếu tố làm nên cuộc khủng hoảng

Có 3 yếu tố lớn được coi là nền tảng cho cuộc khủng hoảng này. Đó chính là Đại dịch COVID-19, Biến đổi khí hậu và Địa chính trị.

  • Đại dịch COVID-19
  • Biến đổi khí hậu
  • Địa chính trị

Mỗi yếu tố bản thân nó đã có sức tác động đáng kể, và khi mà cả ba cùng “hợp lực” lại thì không có chuỗi cung ứng toàn cầu nào chịu đựng nổi.

Đại dịch Covid-19

Covid-19 là cú sốc lớn nhất đối với hệ thống Chuỗi cung ứng toàn cầu: đóng cửa sản xuất, đóng cửa biên giới và đẩy công nhân ra khỏi lực lượng lao động. Một loại vi-rút đột biến, có khả năng chống lại các vắc-xin và chính sách zero-Covid-19 là một mối đe dọa đối với chuỗi cung ứng. Nhưng nó sẽ giảm dần vì khả năng miễn dịch tự nhiên và tiêm chủng làm giảm khả năng gây chết người của vi rút và các chính phủ, ngoài Trung Quốc, kết luận rằng các hạn chế và đóng cửa biên giới là biện pháp ứng phó quá tốn kém đối với các đợt bùng phát.

Biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng

Rủi ro khí hậu có khả năng gia tăng, do thời tiết khắc nghiệt thường xuyên hơn và quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo vốn thiếu sản lượng dự phòng của nhiên liệu hóa thạch. Thị trường dầu mỏ là toàn cầu: Nguồn cung ở một nơi có thể đáp ứng nhu cầu ở nơi khác. Trong khi giá dầu có thể thay đổi, nguồn cung hầu như không bao giờ biến mất nhờ năng lực dự phòng của OPEC, hàng dự trữ riêng và nguồn dự trữ khẩn cấp do chính phủ duy trì. Mặc dù ít biến động hơn dầu mỏ, khí tự nhiên vẫn có thể được lưu trữ và ngày càng được xuất khẩu ở dạng lỏng.

climate change

Ngược lại, năng lượng mặt trời và năng lượng gió chỉ được tiêu thụ khi chúng được tạo ra và có thể biến mất hoàn toàn nếu không có nguồn gió hoặc mặt trời. Kevin Book, giám đốc nghiên cứu của công ty tư vấn ClearView Energy Partners LLC, lưu ý trong một báo cáo gần đây: “Không có năng lượng sạch, OPEC hiện đang dự trữ năng lượng tái tạo dự phòng”. Điều này chỉ có thể được giải quyết thông qua đầu tư vào ngành truyền tải và lưu trữ bằng pin. Song hiệu quả đầu tư vào ngành này vốn thua xa đầu tư vào phát điện, Cơ quan Năng lượng Quốc tế chỉ ra vào tuần trước. Điều đó cảnh báo: “Nếu không có gì đó phải thay đổi nhanh chóng, thị trường năng lượng toàn cầu phải đối mặt với một thời kỳ hỗn loạn ở phía trước”.

Địa chính trị: Chủ Nghĩa Bảo Hộ

trade war

Chủ nghĩa bảo hộ (Protectionism) đã xâm nhập vào chuỗi cung ứng ít nhất kể từ năm 2008, khi vòng đàm phán thương mại toàn cầu Doha sụp đổ. Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đã đưa những xích mích đó lên một tầm cao mới. Trên thực tế, Mỹ, Trung Quốc và châu u đều đang theo đuổi khả năng tự cung tự cấp trong các lĩnh vực chính như chất bán dẫn và pin. Ngoài ra rào cản thương mại còn đến từ việc đặt mức thuế quan xanh đối với hàng nhập khẩu carbon cao. Trong khi đó, các lệnh giam giữ và cấm nhập khẩu tùy tiện hiện là một phần trong bộ công cụ chính sách đối ngoại của Trung Quốc, và cũng vì kiểm soát xuất khẩu là một phần của Hoa Kỳ. Tuy việc cựu Tổng thống Donald Trump thường xuyên đe dọa về các lệnh trừng phạt và thuế quan đối với các mục tiêu trong nước đã kết thúc khi ông rời nhiệm sở, nhưng các công ty và đối tác thương mại vẫn phải lên kế hoạch cho khả năng trở lại của ông trong một vài năm tới.

Tác động của rào cản thương mại lên nền kinh tế: Như trên đã nêu trong thời vàng son, khi mà các dịch vụ tài chính được kết nối chặt chẽ với nhau và cho vay ở mức lãi suất siêu thấp, khi tỷ lệ nợ xấu vượt mức an toàn với khối lượng lớn, cộng với các rào cản thương mại sẽ làm thị trường bắt đầu sụp đổ theo dây chuyền vì thiếu sự quản lý chặt chẽ từ chính phủ, sự kết nối giữa các hệ thống ngân hàng và công ty bảo hiểm.

Cuộc chiến không cân sức với “tổng lực” 3 yếu tố

Khi mà các chuỗi cung ứng toàn cầu chịu tác động cùng lúc của cả 3 yếu tố, hai ví dụ sau minh họa rõ điều này.

  • Trong ngành xe hơi: tất cả 3 yếu tố đều đóng góp một phần vào sự thiếu hụt chất bán dẫn, kết quả đã làm tê liệt ngành sản xuất ô tô trên toàn thế giới. Đại dịch thúc đẩy nhu cầu vượt mức bình thường về thiết bị điện tử. Từ đó, chuyển nguồn cung chip khỏi chuỗi cung ứng ô tô, đi kèm với các biện pháp kiểm soát dịch khắt khe khiến hoạt động sản xuất ô tô ở Malaysia bị gián đoạn nặng nề. Đồng thời, thời tiết khắc nghiệt khiến các nhà máy sản xuất chip ở Texas không hoạt động, đe dọa điều tương tự với Malaysia ở Đài Loan. Theo Chad Bown của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, thuế quan và lệnh cấm xuất khẩu của Mỹ đã làm giảm lượng tồn kho chip ở Mỹ, đồng thời thúc đẩy người mua Trung Quốc tích trữ.
car crisis
  • Trong ngành năng lượng: Những lực lượng đó cũng góp phần vào cuộc khủng hoảng năng lượng của Anh. Covid-19 và Brexit làm giảm số lượng xe tải có sẵn để cung cấp nhiên liệu, trong khi thiếu gió làm giảm năng lượng tái tạo vào thời điểm trữ lượng khí đốt tự nhiên thấp. Nền kinh tế Trung Quốc đã gặp khó khăn do đóng cửa nhằm mục đích dập tắt tất cả các đợt bùng phát của Covid-19 hoặc đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải carbon. Bên cạnh đó Trung Quốc cũng đối diện với tình trạng thiếu than càng trầm trọng hơn do lệnh cấm trừng phạt nhập khẩu đối với Trung Quốc từ Úc vì yêu cầu điều tra về nguồn gốc của Covid-19.
energy crisis

Bài học Quản lý Chuỗi cung ứng

Dù muốn hay không, mọi việc vẫn diễn ra. Phân tích nhanh trên đây cho thấy toàn cầu hóa đã nếm trải các cú sốc như thế nào. Tuy nhiên, không phải tất cả các áp lực lên chuỗi cung ứng đều chống lại toàn cầu hóa.

Về chiến lược cung ứng, các công ty có khả năng sẽ xem xét lại các hoạt động mà họ đã từng chấp nhận trước đây như nắm giữ lượng hàng tồn kho tối thiểu và tìm nguồn cung ứng các thành phần quan trọng từ những nơi có rủi ro chính trị.

Cũng giống như cuộc khủng hoảng tài chính thúc đẩy các ngân hàng và cơ quan quản lý ưu tiên khả năng phục hồi hơn là hiệu quả, cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng có thể sẽ dẫn đến việc mạng lưới sản xuất có khả năng chống chọi tốt hơn với những điều bất ngờ nhưng ít có khả năng nhanh chóng làm hài lòng người tiêu dùng với nhiều lựa chọn hơn và với chi phí thấp hơn bao giờ hết như trước đây.

Quản lý vận tải và logistics là kỹ năng không thể thiếu trong chuỗi cung ứng nhưng trước đây nhiều nhà quản trị còn lơ là việc này. Ngày nay, cho dù chọn giải pháp tự thực hiện hay thuê ngoài là chính, các công ty và tập đoàn không thể không có hiểu biết tường tận về quản trị logistics – một phần không thể thiếu của quản trị chuỗi cung ứng.

Một cơ hội lớn nữa chính là ứng dụng công nghệ. Công nghệ tiếp tục làm tăng tiềm năng quản lý thuê ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ. Trong sản xuất, công nghệ giúp các dự báo, kiểm soát và vận hành linh hoạt hơn; kết hợp nhiều kênh tiêu thụ hơn; các bài toán tối ưu hóa tiếp tục được vận dụng trên nền tảng kiến thức và kinh nghiệm quản trị chuỗi cung ứng truyền thống. Dịch vụ logistics sẽ trở nên năng động hơn giúp các nhà quản lý chuỗi cung ứng thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

 

(Nguồn: Bài nghiên cứu phân tích định tính của The Wall Street Journal. – Được dịch bởi VILAS Marketing, R&D team, hiệu đính bởi Trần Chí Dũng, Trưởng Ban Công nghệ – Đổi mới Sáng tạo Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam)

Đâu là mối liên hệ của Tài Chính và Chuỗi Cung Ứng?

“Nếu bạn chỉ lấy nguồn từ một nhà cung cấp và họ không ổn định về tài chính. Bạn sẽ Đọc thêm

[NEWS] Chuỗi cung ứng toàn cầu tháng 9 có gì hot ?

Bản tin chuỗi cung ứng Toàn cầu tháng 9 có gì hot? Mời các bạn cùng đọc bên dưới nhé. Đọc thêm

Đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp có đơn giản như bạn nghĩ?

Như các bạn đã biết, outsourcing là một xu thế chung hiện nay của toàn bộ nền kinh tế. Một Đọc thêm

Chuỗi cung ứng đầu-cuối (end-to-end supply chain)

Một chuỗi cung ứng đầu-cuối (end – to – end) có một số lợi ích như giảm chi phí lao Đọc thêm

Chuỗi cung ứng Apple được Tim Cook xây dựng như thế nào ?

Apple mất 42 năm để chạm mốc 1.000 tỷ, nhưng chỉ cần có 2 năm để vươn từ mốc 1.000 Đọc thêm

Cleaner Production – Xu thế tất yếu trong Sản xuất

Kinh tế ngày càng phát triển khiến nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ theo đó cũng không ngừng Đọc thêm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *